Anksiyete Bozuklukları: Kaygıyı Yönetmenin Yolları – Uzm. Kl. Psk. Dilara Gürel
Anksiyete ve Anksiyete Bozukluğu: Farklar, Türler ve Yönetim Yöntemleri
Hepimiz zaman zaman kaygı hissederiz. Önemli bir sınavdan önce, büyük bir toplantı öncesinde ya da belirsiz bir durumla karşı karşıya kaldığımızda hissettiğimiz kaygı aslında doğal ve sağlıklıdır. Ancak, bu duygu bizi günlük yaşantımızı kontrol edemez hale getirirse ve sürekli bir endişe kaynağı olursa, anksiyete bozukluğu olarak adlandırılan bir durumla karşı karşıya olabiliriz.
Anksiyete ve Anksiyete Bozukluğu Arasındaki Fark Nedir?
Anksiyete, stresli veya tehdit edici bir duruma verilen doğal bir tepkidir. Bizi tehlikelere karşı tetikte tutan ve hayatta kalmamıza yardımcı olan bir mekanizmadır. Kısa süreli olduğunda ve belirli bir duruma bağlı geliştiğinde sağlıklıdır.
Ancak anksiyete bozukluğu, kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyen, aşırı ve sürekli kaygı hâliyle karakterizedir. Anksiyete bozukluğu olan bireyler, belirli bir neden olmadan bile sürekli endişeli hissedebilir ve bu durum fiziksel belirtilere (hızlı kalp atışı, terleme, kas gerginliği gibi) yol açabilir.
Anksiyete Bozuklukları Türleri
• Genelleşmiş Anksiyete Bozukluğu (GAB): Sürekli, aşırı ve kontrol edilemeyen endişe hâli.
• Panik Bozukluğu: Aniden ortaya çıkan panik ataklarla karakterize edilir.
• Sosyal Anksiyete Bozukluğu: Sosyal ortamlarda yoğun korku ve kaçınma davranışları görülür.
• Özgül Fobiler: Belirli nesneler veya durumlara karşı aşırı korku (örneğin yükseklik, uçak yolculuğu, böcekler).
Kaygıyı Yönetmenin Bilimsel Olarak Kanıtlanmış Yöntemleri
Kaygıyı yönetmek mümkündür ve bilim, bu konuda birçok etkili yöntem sunmaktadır. İşte bunlardan bazıları:
-
Nefes Egzersizleri ve Meditasyon
2020 yılında yapılan bir çalışma, diyafram nefesi ve meditasyonun anksiyeteyi azaltmada etkili olduğunu göstermiştir (Jerath et al., 2020). Derin nefes almak, sinir sistemimizi sakinleştirerek kaygıyı düşürebilir. -
Düzenli Egzersiz Yapmak
Fiziksel aktivitenin kaygıyı azalttığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. 2021’de yapılan bir meta-analiz, haftada en az üç kez yapılan 30 dakikalık aerobik egzersizin, anksiyete belirtilerini hafifletmede önemli bir rol oynadığını ortaya koymuştur (Ashdown-Franks et al., 2021). -
Sosyal Destek ve Terapi
Anksiyete ile başa çıkmanın en etkili yollarından biri de sosyal destek sistemleri oluşturmaktır. Terapi almak, destekleyici arkadaşlar ve aile üyeleriyle konuşmak, anksiyetenin etkilerini hafifletebilir.
Kaygıyı Yönetmek Mümkün
Anksiyete bozukluğu zorlayıcı olabilir, ancak bilimsel olarak kanıtlanmış yöntemlerle yönetilebilir. Düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, meditasyon ve nefes teknikleri uygulamak, olumsuz düşünce kalıplarını değiştirmek ve gerekirse profesyonel destek almak, kaygıyı azaltmada oldukça etkilidir.
