ÖZGÜVEN EKSİKLİĞİ NEDİR? ÖZGÜVEN NASIL GELİŞİTİRİLİR? – Uzm. Kl. Psk. Zehra Demirhan

Özgüven

Özgüven, kişinin kendisini yeterli, değerli ve yapabileceklerine inanan biri olarak algılamasıdır. “Ben yapabilirim”, “Hata yapabilirim ama toparlayabilirim” diyebilen kişiler, psikolojik olarak daha dayanıklıdır. Özgüven eksikliği ise kişinin kendini sürekli başkalarıyla kıyaslaması, yetersiz hissetmesi ve hata yapmaktan kaçınmasıyla kendini gösterebilir. Özgüven nedir? Nasıl geliştirilir?

Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven eksikliği çoğu zaman çocukluk ve ergenlik dönemine ait deneyimlerle ilişkilidir:

• Sürekli eleştirilmek
• Başkalarıyla kıyaslanmak
• Başarıdan çok hataların vurgulanması
• Duyguların küçümsenmesi
• Aşırı koruyucu veya aşırı otoriter ebeveyn tutumları

Yetişkinlikte ise:

• Başarısızlık deneyimleri
• Travmatik ilişkiler
• Terk edilme korkusu
• Sosyal medyada sürekli kıyaslama özgüveni zayıflatabilir.

Özgüven Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

• Sürekli kendini yetersiz hissetme
• “Ben yapamam” düşüncesi
• Hata yapma korkusu
• İnsanların ne düşündüğüne aşırı odaklanma
• Sosyal ortamlarda çekingenlik
• Karar vermekte zorlanma
• Kendini ifade edememe

Özgüven Nasıl Geliştirilir? (Bilimsel ve Uygulanabilir Yöntemler)

• İç konuşmanı fark et
• Kendine söylediğin cümleler özgüvenini doğrudan etkiler.
• “Ben zaten beceriksizim” yerine: “Zorlanıyorum ama öğrenebilirim” demeyi dene.
• Küçük başarıları görünür kıl
• Özgüven büyük zaferlerle değil, küçük adımların birikimiyle oluşur.
• Her gün yaptığın 1 küçük ilerlemeyi not al.
• Kıyaslamayı bırak. Başkalarının hayatı senin gelişim ölçütün olamaz.
• Sosyal medyada gördüklerin “gerçek hayatın tamamı” değildir.

Sınır Koymayı Öğren

• Özgüveni düşük kişiler “hayır” demekte zorlanır.
• Hayır demek bencillik değil, psikolojik sınır koymaktır.

Beden Dili ve Duruşu Değiştir

• Araştırmalar, dik duruş ve göz teması kurmanın kişinin kendini daha güçlü hissetmesini sağladığını gösteriyor.
• Beden dili, zihni etkiler.

Kendine Şefkat Geliştir

• Hata yaptığında kendini sertçe eleştirmek yerine: “Şu an zorlandım, bu insani bir durum” demeyi öğren.

Özgüven Terapide Nasıl Geliştirilir?

• Psikolojik destek sürecinde:
  • Olumsuz düşünce kalıpları çalışılır
  • Geçmiş deneyimlerin etkisi ele alınır
  • Kişinin güçlü yönleri görünür kılınır
  • Sağlıklı sınırlar oluşturma becerisi geliştirilir
  • Sosyal ortamlarda kendini ifade etme çalışmaları yapılır.
• Özgüven, terapiyle güçlendirilebilen bir beceridir.

Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?

Aşağıdaki durumlar varsa bir uzmandan destek almak süreci hızlandırır:

• Özgüven eksikliği günlük hayatını ciddi şekilde etkiliyorsa
• Sosyal ortamlardan kaçınmaya başladıysan
• İlişkilerinde kendini ifade edemiyorsan
• Sürekli yetersizlik ve suçluluk hissi yaşıyorsan
• Kaygı ve stres özgüveninle artıyorsa