özgüven nedir?Nasıl gelişitirilir?
ÖZGÜVEN EKSİKLİĞİ NEDİR? ÖZGÜVEN NASIL GELİŞİTİRİLİR?
Özgüven, kişinin kendisini yeterli, değerli ve yapabileceklerine inanan biri olarak algılamasıdır.
“Ben yapabilirim”, “Hata yapabilirim ama toparlayabilirim” diyebilen kişiler, psikolojik olarak daha dayanıklıdır. Özgüven eksikliği ise kişinin kendini sürekli başkalarıyla kıyaslaması, yetersiz hissetmesi ve hata yapmaktan kaçınmasıyla kendini gösterebilir.
Bu yazıda özgüven nedir, özgüven eksikliği neden olur ve özgüven nasıl geliştirilir sorularına bilimsel ve uygulanabilir yanıtlar bulacaksınız.
Özgüven Nedir?
Özgüven; kişinin kendine dair algısıdır.
Mükemmel olmak değil, kusurlarıyla birlikte kendini kabul edebilme halidir.
Özgüveni olan kişiler:
• Hata yapmaktan korkmaz
• Eleştiriyi kişisel algılamaz
• Hayır diyebilir
• Kendi sınırlarını korur
• Denemekten vazgeçmez
Özgüven, doğuştan gelen bir özellik değil; yaşam deneyimleriyle gelişen bir beceridir.
Özgüven Eksikliği Neden Olur?
Özgüven eksikliğinin altında çoğu zaman çocukluk ve ergenlik dönemine ait deneyimler yatar:
• Sürekli eleştirilmek
• Başkalarıyla kıyaslanmak
• Başarıdan çok hataların vurgulanması
• Duyguların küçümsenmesi
• Aşırı koruyucu veya aşırı otoriter ebeveyn tutumları
Yetişkinlikte ise:
• Başarısızlık deneyimleri
• Travmatik ilişkiler
• Terk edilme korkusu
• Sosyal medyada sürekli kıyaslama
özgüveni zayıflatabilir.
Özgüven Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
• Sürekli kendini yetersiz hissetme
• “Ben yapamam” düşüncesi
• Hata yapma korkusu
• İnsanların ne düşündüğüne aşırı odaklanma
• Sosyal ortamlarda çekingenlik
• Karar vermekte zorlanma
• Kendini ifade edememe
Bu belirtiler günlük yaşam kalitesini ve ilişkileri olumsuz etkileyebilir.
Özgüven Nasıl Geliştirilir? (Bilimsel ve Uygulanabilir Yöntemler)
İç konuşmanı fark et
Kendine söylediğin cümleler özgüvenini doğrudan etkiler.
“Ben zaten beceriksizim” yerine:
“Zorlanıyorum ama öğrenebilirim” demeyi dene.
Küçük başarıları görünür kıl
Özgüven büyük zaferlerle değil, küçük adımların birikimiyle oluşur.
Her gün yaptığın 1 küçük ilerlemeyi not al.
Kıyaslamayı bırak
Başkalarının hayatı senin gelişim ölçütün olamaz.
Sosyal medyada gördüklerin “gerçek hayatın tamamı” değildir.
Sınır koymayı öğren
Özgüveni düşük kişiler “hayır” demekte zorlanır.
Hayır demek bencillik değil, psikolojik sınır koymaktır
Beden dili ve duruşunu değiştir
Araştırmalar, dik duruş ve göz teması kurmanın kişinin kendini daha güçlü hissetmesini sağladığını gösteriyor.
Beden dili, zihni etkiler.
Kendine şefkat geliştir
Hata yaptığında kendini sertçe eleştirmek yerine:
“Şu an zorlandım, bu insani bir durum” demeyi öğren.
Özgüven Terapide Nasıl Geliştirilir?
Psikolojik destek sürecinde:
• Olumsuz düşünce kalıpları çalışılır
• Geçmiş deneyimlerin etkisi ele alınır
• Kişinin güçlü yönleri görünür kılınır
• Sağlıklı sınırlar oluşturma becerisi geliştirilir
• Sosyal ortamlarda kendini ifade etme çalışmaları yapılır
Özgüven, terapiyle güçlendirilebilen bir beceridir.
Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
Aşağıdaki durumlar varsa bir uzmandan destek almak süreci hızlandırır:
• Özgüven eksikliği günlük hayatını ciddi şekilde etkiliyorsa
• Sosyal ortamlardan kaçınmaya başladıysan
• İlişkilerinde kendini ifade edemiyorsan
• Sürekli yetersizlik ve suçluluk hissi yaşıyorsan
• Kaygı ve stres özgüveninle artıyorsa
