Neden Hep Aynı İnsanlara Çekiliyorum? İlişkilerde Tekrarlayan Döngülerin Psikolojik Nedeni
Hayatınızda farklı kişiler olsa bile ilişkilerinizin benzer şekilde sonuçlandığını fark ettiğiniz oluyor mu? Başta çok iyi başlayan ilişkilerin zamanla aynı sorunlara dönüştüğünü, benzer hayal kırıklıkları yaşadığınızı ya da sizi üzen özelliklere sahip insanlara tekrar tekrar çekildiğinizi düşünüyorsanız yalnız değilsiniz.
Birçok kişi “Neden hep aynı şeyler benim başıma geliyor?” sorusunu sorar. Psikoloji açısından bakıldığında bu durum çoğu zaman tesadüf değildir. Bilinçdışı ilişki örüntüleri, geçmiş deneyimler ve öğrenilmiş duygusal kalıplar seçimlerimizi fark etmeden etkileyebilir.
Psikolojik Tekrarlar Nedir?
Psikodinamik kurama göre insanlar geçmişte öğrendikleri ilişki deneyimlerini farkında olmadan yeniden oluşturma eğilimi gösterebilirler. Bu durum literatürde tekrarlama eğilimi (repetition compulsion) olarak adlandırılır (Freud, 1920).
Kişi bilinçli olarak istemese bile tanıdık gelen duygusal atmosferlere yönelir. Çünkü zihin için tanıdık olan, her zaman sağlıklı olmasa bile güvenli hissedebilir.
Neden Hep Benzer İnsanlara Çekiliriz?
Bunun birkaç psikolojik nedeni olabilir:
Tanıdıklık Etkisi
Çocuklukta deneyimlenen ilişki dinamikleri zihinde “normal” olarak kodlanır. Yetişkinlikte benzer özellikler taşıyan kişiler daha tanıdık gelir.
Tamamlama Arayışı
Zihin geçmişte çözülememiş duygusal ihtiyaçları bu kez çözebilmek için benzer ilişkilere yönelebilir.
Benlik Algısı
Kişinin kendisi hakkındaki bilinçdışı inançları (örneğin “değerli değilim”) partner seçimlerini etkileyebilir.
Bağlanma Örüntüleri
Erken dönem bağlanma deneyimleri yetişkin romantik ilişkilerde tekrar edebilir (Bowlby, 1988).
Araştırmalar, erken ilişki deneyimlerinin yetişkin romantik ilişkiler üzerinde güçlü etkileri olduğunu göstermektedir (Mikulincer & Shaver, 2007).
Tekrarlayan İlişki Döngülerinin Belirtileri
- Benzer kişilik özelliklerine sahip partnerler seçmek
- İlişkilerin benzer sorunlarla bitmesi
- Aynı duygusal hayal kırıklıklarını yaşamak
- İlişkide kendini tekrar eden roller içinde bulmak
- Başlangıçta yoğun çekim hissetmek
- İlişkilerde tanıdık ama rahatsız edici duygular yaşamak
Bu döngüler çoğu zaman kişinin bilinçli tercihlerinden çok daha derin psikolojik süreçlerle ilişkilidir.
Bu Durum Kişisel Bir Hata mı?
Hayır. Tekrarlayan ilişki örüntüleri çoğu zaman kişinin zayıflığı değil, geçmişte gelişmiş uyum mekanizmalarının bugüne yansımasıdır.
Zihin geçmişte öğrenilen ilişki yollarını kullanmaya devam eder. Ancak bu yollar her zaman sağlıklı sonuçlar üretmeyebilir.
Terapi Sürecinde Nasıl Çalışılır?
Psikodinamik terapi sürecinde amaç yalnızca mevcut ilişki sorunlarını konuşmak değil, bu tekrarların altında yatan duygusal kökenleri anlamaktır. Terapi odasında kişi zamanla kendi ilişki kalıplarını, duygusal tepkilerini ve geçmiş deneyimlerinin bugünkü seçimlerini nasıl etkilediğini fark etmeye başlar. Terapötik ilişki de bu sürecin önemli bir parçasıdır; çünkü kişi terapi içinde ortaya çıkan duyguları ve ilişki biçimlerini güvenli bir ortamda keşfetme fırsatı bulur. Bu farkındalık geliştikçe, otomatik tekrarlar yerini daha bilinçli seçimlere bırakabilir.
Tekrarlayan Döngüler Değiştirilebilir mi?
Evet. Beyin esnektir ve yeni ilişki deneyimleri oluşturulabilir. Farkındalık geliştikçe kişi:
- Farklı partner seçimleri yapabilir
- Sınırlar koyabilir
- Sağlıklı ilişki dinamikleri kurabilir
- Kendi ihtiyaçlarını daha iyi anlayabilir
Psikoterapi süreci bu değişim için güçlü bir alan sağlar.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Eğer:
- İlişkileriniz sürekli benzer şekilde bitiyorsa
- Aynı duygusal acıları tekrar yaşıyorsanız
- Partner seçimlerinizi anlamakta zorlanıyorsanız
- İlişkilerde kendinizi kaybediyorsanız
bir uzmandan destek almak faydalı olabilir.
Sonuç
Hayatta yaşanan tekrarlar çoğu zaman şanssızlık değil, anlaşılmayı bekleyen psikolojik örüntülerdir. Bu örüntüler fark edildiğinde değişim mümkün hale gelir.
Kişi geçmişinin etkisini anlayarak daha sağlıklı ilişkiler kurabilir.
Psikolog Öykünaz Banaz
