Adolesan Beslenmesi: Sağlıklı Alışkanlıklar Nasıl Oluşur?
Adolesan Dönemde Beslenme Neden Önemlidir?
Ergenlikte artan enerji ve besin ihtiyacı; kemik gelişimi, kas yapımı, hormonal denge ve
bilişsel performans için kritiktir. Bu dönemde yetersiz ya da dengesiz beslenme; büyüme
potansiyelinin tam kullanılmamasına, bağışıklığın zayıflamasına ve uzun vadede kronik
sağlık sorunlarına zemin hazırlayabilir.
Sağlıklı Alışkanlıklar Nasıl Şekillenir?
Sağlıklı beslenme alışkanlıkları, yasaklar ve katı kurallarla değil; farkındalık ve süreklilikle
oluşur. Adolesanlar kendi seçimlerini yapmak ister. Bu nedenle dayatmacı tutumlar çoğu
zaman ters etki yaratır.
Düzenli öğün alışkanlığı: Öğün atlamak, özellikle kahvaltıyı ihmal etmek enerji
düşüklüğüne ve düzensiz yeme davranışlarına yol açabilir.
Besin çeşitliliği: Tek tip beslenme yerine; protein, sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı
yağları içeren dengeli bir düzen hedeflenmelidir.
Yeterli protein ve kalsiyum alımı: Hızlı büyüme döneminde kas ve kemik gelişimi
için temel önemdedir.
Şekerli ve işlenmiş gıdaların sınırlandırılması: Tamamen yasaklamak yerine, sıklık
ve miktar dengesini öğretmek daha etkilidir.
Fast Food ve Ekran Etkisi
Adolesanlarda hızlı tüketilen, paketli ve yüksek kalorili gıdalara yönelim sık görülür. Bu
tercihler çoğu zaman zaman yönetimi, arkadaş etkisi ve ekran başında geçirilen süreyle
ilişkilidir. Ekran karşısında farkında olmadan yemek, porsiyon kontrolünü zorlaştırır ve
sağlıksız alışkanlıkları pekiştirir.
Beden Algısı ve Beslenme İlişkisi
Ergenlikte beden algısı hassas bir konudur. Kilo, boy ve görünümle ilgili yorumlar; sağlıklı
beslenme motivasyonu yerine yeme davranışında bozulmalara yol açabilir. Bu nedenle
ailelerin eleştirel değil, destekleyici ve bilgilendirici bir dil kullanması önemlidir.
Aileler Nasıl Destek Olmalı?
Sağlıklı beslenmeyi evde modelleyerek öğretin
Sürekli kilo ve porsiyon konuşmalarından kaçının
Evde ulaşılabilir sağlıklı alternatifler bulundurun
Adolesanı planlamaya dahil edin (alışveriş, yemek seçimi)
Beslenmeyi bir “ceza–ödül” aracı hâline getirmeyin
Ne Zaman Değerlendirme Gerekir?
Aşırı kilo kaybı veya hızlı kilo alımı, öğün atlama, takıntılı beslenme davranışları, sürekli
yorgunluk ya da büyüme-gelişme hızında değişim gözleniyorsa değerlendirme gerekir. Bu
durumlar yalnızca beslenme değil; psikososyal etkenlerle birlikte ele alınmalıdır.
Sonuç
Adolesan beslenmesi, kısa vadeli bir diyet meselesi değil; yaşam boyu sürecek
alışkanlıkların temelidir. Sağlıklı alışkanlıklar; yasaklarla değil, bilgi, örnek olma ve
sürdürülebilir yaklaşımlarla oluşur. Bu dönemde kazanılan denge, hem fiziksel hem de ruhsal
sağlığı destekler.
