Yeme Bozuklukları Hangi Türlere Ayrılır?

Yeme bozuklukları, tek bir şekilde ortaya çıkmaz. Her bireyin yaşadığı süreç farklı olsa da klinik olarak bazı temel türler üzerinden sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, kişinin yaşadığı zorluğu anlamak ve doğru desteği planlamak açısından önemlidir. Ancak unutulmamalıdır: Bir kişi tek bir kategoriye tam olarak uymasa bile ciddi bir yeme bozukluğu yaşayabilir.

En bilinen türlerden biri Anoreksiya Nervoza’dır. Bu durumda kişi kilo almaktan yoğun korku duyar ve yeme miktarını ciddi şekilde kısıtlar. Kişi zayıf olsa bile kendini “hala kilolu” hissedebilir. Anoreksiyada kontrol ihtiyacı çok güçlüdür ve kilo, kişinin değer algısının merkezine yerleşebilir. Bu bozukluk bedensel açıdan da ciddi riskler taşır.

Bir diğer tür Bulimiya Nervoza’dır. Bulimiyada kişi kontrolü kaybettiği hissiyle tıkınırcasına yiyebilir ve ardından suçluluk, utanç veya kilo alma korkusuyla telafi davranışlarına yönelebilir. Bu telafi davranışları kusma, aşırı egzersiz, uzun açlık dönemleri veya laksatif kullanımı şeklinde görülebilir. Bulimiyada döngü genellikle gizli yaşanır.

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder) ise bulimiyaya benzer şekilde ataklarla yeme içerir; ancak telafi davranışları belirgin değildir. Kişi yedikten sonra yoğun pişmanlık yaşar ve kendini kontrolsüz hisseder. Bu durum kişinin özgüvenini ve bedeniyle ilişkisini ciddi biçimde etkileyebilir.

Ortoreksiya klinik tanı sınıflandırmalarında her zaman ayrı bir başlık olarak yer almasa da günümüzde sık görülür. Kişi “sağlıklı beslenme” fikrini takıntı haline getirir. Zamanla yemek seçimi katılaşır, sosyal hayat daralır ve kişi kendini sürekli yetersiz hisseder.

Son olarak ARFID (Kaçıngan/Kısıtlayıcı Yeme Bozukluğu) özellikle ergenlikte ve çocuklukta görülebilir. Kişi kilo kaygısından çok, belirli yiyeceklere karşı yoğun kaçınma yaşar. Bu durum beslenmeyi ve gelişimi olumsuz etkileyebilir.

Yeme bozukluğu türleri farklı olsa da ortak nokta şudur: Yemek, kişinin hayatında “beslenme” olmaktan çıkar ve psikolojik bir mücadele alanına dönüşür.