Davranış Bozukluklarının Klinik Psikoloji Tablosu – Uzm. Kl. Psk. Ubeydullah Yıldız
Davranış Bozukluklarının Klinik Psikoloji Tablosu
Açıklama
Davranış bozuklukları, bireyin toplumsal kuralları ve başkalarının haklarını sürekli olarak ihlal eden, saldırgan ve yıkıcı davranışlarla karakterize edilen ruhsal durumlardır. Çocukluk ve ergenlik döneminde başlayan bu bozukluklar, uygun müdahale edilmediğinde yetişkinlikte de devam edebilmektedir. Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu da bu grupta yer almakta ve özellikle otorite figürlerine karşı sürekli itaatsizlik ve tartışmacı davranışlarla kendini göstermektedir.
Belirtiler
- Kişi sık sık öfke patlamaları yaşamaktadır.
- Kişi başkalarının haklarını ihlal eden davranışlar göstermektedir.
- Kişi sıkça kavgalara veya saldırgan davranışlara karışmaktadır.
- Kişi kurallara ve otoriteye karşı sürekli direnç göstermektedir.
- Kişi yalan söyleme, hırsızlık veya kuralları çiğneme eğilimindedir.
Nedenleri
Davranış bozukluklarının nedenleri biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle açıklanmaktadır. Genetik yatkınlık, beyin gelişimindeki farklılıklar ve dürtü kontrol sorunları biyolojik zemini oluşturmaktadır. Çocukluk travmaları, aile içi çatışmalar, ebeveyn tutumları ve sosyal çevredeki olumsuz etkiler de bu bozuklukların gelişiminde önemli rol oynamaktadır.
Başa Çıkma Yöntemleri
Psikiyatrik Değerlendirme ve İlaç Kullanımı
Davranış bozukluklarında psikiyatrist değerlendirmesi önemlidir. Eşlik eden depresyon, kaygı veya dürtü kontrol bozuklukları için ilaç tedavisi uygulanabilmektedir.
Psikoterapi
Kısa süreli bilişsel terapi ve uzun süreli dinamik terapi, bireyin öfke kontrolünü geliştirmesine, sosyal becerilerini artırmasına ve sağlıklı baş etme yöntemleri kazanmasına katkı sağlamaktadır.
Ek Destekleyici Yöntemler
Aile terapisi, ebeveyn eğitimi, sosyal beceri grupları ve okul temelli müdahaleler çocuk ve ergenlerde davranış bozukluklarının yönetiminde etkili olmaktadır.
DSM-5’e Göre Davranış Bozuklukları
Davranım Bozukluğu
- Kişi başkalarının haklarını ve toplumsal kuralları sürekli ihlal etmektedir.
- Fiziksel saldırganlık
- Mala zarar verme
- Yalan söyleme ve hırsızlık
- Kuralları tekrar tekrar çiğneme
Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu
- Kişi otorite figürlerine karşı sürekli olumsuz, inatçı ve tartışmacı davranışlar göstermektedir.
- Sık sık öfkelenme ve tartışma
- Kurallara karşı gelme
- Bilerek rahatsız edici davranışlarda bulunma
- Kendi hatalarını başkalarına yükleme
Diğer Belirtilen veya Belirtilmeyen Davranış Bozuklukları
Davranışsal sorunların bulunduğu ancak tanı kriterlerini tam karşılamayan durumlar bu başlık altında değerlendirilir.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Davranış sorunları okul, aile ve sosyal yaşamda sürekli çatışmalara neden oluyorsa, saldırganlık ve kurallara uymama kalıcı hale gelmişse ve bireyin işlevselliğini belirgin biçimde bozuyorsa profesyonel yardım almak gereklidir. Psikiyatri ve psikoterapi desteği bu süreçte hem birey hem de aile için önemli bir destek sağlamaktadır.
Davranış bozuklukları, bireyin hem kendi yaşamını hem de çevresini olumsuz etkileyen ciddi ruhsal durumlardır. Psikiyatri ve psikoterapi desteğiyle bireyin öfke kontrolü, sosyal ilişkileri ve uyum becerileri geliştirilebilir. Erken ve doğru müdahalelerle olumlu değişimler mümkündür. Esenlikle kendi yolunuzu bulma dileğiyle…
Klinik Psikolog Ubeydullah Yıldız
