Disosiyatif Bozuklukların Klinik Psikoloji Tablosu – Uzm. Kl. Psk. Ubeydullah Yıldız
Disosiyatif Bozukluklar
Disosiyatif bozukluklar, kişinin bilinç, bellek, kimlik, duygu ve davranış bütünlüğünde kopmalar yaşadığı ruhsal durumlardır. Bu bozukluklarda kişi kendini ya da çevresini yabancılaşmış gibi hissedebilir, anılarını hatırlamakta zorlanabilir veya birden fazla kimlik yapısı sergileyebilir. Genellikle çocukluk travmaları ve yoğun stres faktörleri bu bozuklukların ortaya çıkmasında etkili olmaktadır.
Belirtiler
- Kişi günlük olayları hatırlamakta zorlanmaktadır.
- Kişi kendi bedenine veya çevresine yabancılaşmış hissetmektedir.
- Kişi farklı kimlik ya da kişilik durumları sergileyebilmektedir.
- Kişi yoğun stres anlarında gerçeklikten kopma hissi yaşamaktadır.
- Kişi sosyal, akademik veya mesleki işlevsellikte belirgin bozulmalar tecrübe etmektedir.
Nedenleri
Disosiyatif bozuklukların temelinde genellikle çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimler bulunmaktadır. Uzun süreli istismar, ihmal, aile içi şiddet veya savaş gibi travmalar, bireyin psikolojik bütünlüğünü koruma amacıyla bu bozuklukların gelişmesine yol açabilmektedir. Genetik yatkınlık ve biyolojik faktörler de bu süreçte etkili olabilmektedir.
Başa Çıkma Yöntemleri
- Psikiyatrik Değerlendirme ve İlaç Kullanımı
Disosiyatif bozukluklarda temel tedavi psikoterapi olmakla birlikte, eşlik eden depresyon, kaygı veya uyku sorunları için psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi uygulanabilmektedir. - Psikoterapi
Kısa süreli bilişsel terapi ve uzun süreli dinamik terapi, kişinin yaşadığı travmaları işlemesine, kimlik bütünlüğünü güçlendirmesine ve günlük yaşamını daha sağlıklı sürdürmesine yardımcı olabilmektedir. - Ek Destekleyici Yöntemler
Sanat terapisi, beden odaklı çalışmalar, gevşeme teknikleri ve aile desteği, kişinin kendilik algısını yeniden güçlendirmesine katkıda bulunabilmektedir.
DSM-5’e Göre Disosiyatif Bozukluklar
- Disosiyatif Kimlik Bozukluğu
Kişi birden fazla kimlik ya da kişilik durumuna sahiptir ve bu kimlikler farklı zamanlarda kontrolü ele almaktadır.- Kimlikler arası geçişler
- Bellek kayıpları
- Disosiyatif Amnezi
Kişi önemli kişisel bilgileri hatırlayamamaktadır. Bu durum genellikle travmatik olaylarla ilişkilidir.- Bellek boşlukları
- Travma sonrası unutkanlık
- Depersonalizasyon/Derealizasyon Bozukluğu
Kişi kendi bedeninden veya çevresinden kopmuş gibi hissetmektedir.- Bedenini dışarıdan gözlemliyormuş gibi hissetme
- Çevrenin gerçek dışı algılanması
- Diğer Belirtilen/Belirtilmeyen Disosiyatif Bozukluklar
Disosiyatif belirtilerin görüldüğü ancak tam tanı kriterlerini karşılamayan durumlar bu başlık altında değerlendirilir.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Kişi sık sık bellek kayıpları yaşıyorsa, kendine veya çevresine yabancılaşmış hissediyorsa, kimlik algısında bölünmeler söz konusuysa ve bu durum günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa profesyonel yardım almak gerekmektedir. Psikiyatri ve psikoterapi desteği, disosiyatif bozuklukların yönetilmesinde temel rol oynamaktadır.
Disosiyatif bozukluklar, bireyin kimlik, bellek ve gerçeklik algısını derinden etkileyen ciddi ruhsal durumlardır. Ancak psikiyatri ve psikoterapi desteğiyle bu bozuklukların yönetilmesi ve kişinin yaşam kalitesini artırması mümkündür. Sabır ve doğru destekle iyileşme süreci ilerleyebilir. Esenlikle kendi yolunuzu bulma dileğiyle…
Klinik Psikolog Ubeydullah Yıldız
