Çocuklarda Kalça Ultrasonografisi (USG)

Çocuklarda Kalça Ultrasonografisi (USG)

Giriş

Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD), yenidoğan ve süt çocukluğu döneminde görülebilen, erken tanı konulmadığında kalıcı ortopedik sorunlara yol açabilen önemli bir kas-iskelet sistemi hastalığıdır. Kalça ultrasonografisi (USG), özellikle yaşamın ilk aylarında kalça ekleminin değerlendirilmesinde güvenli, radyasyon içermeyen ve tanısal değeri yüksek bir görüntüleme yöntemidir.

Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) Nedir?

GKD; femur başı ile asetabulum arasındaki ilişkinin normal gelişememesi sonucu ortaya çıkan bir tablodur. Klinik spektrum; hafif asetabular gelişim geriliğinden tam kalça çıkığına kadar değişkenlik gösterebilir. Erken dönemde klinik muayene bulguları silik olabileceğinden, görüntüleme yöntemleri tanıda kritik rol oynar.

Risk Faktörleri

Aşağıdaki durumlar GKD riskini artırmaktadır:

• Ailede kalça displazisi veya çıkığı öyküsü

• Makat geliş

• Kız cinsiyet

• İlk gebelik

• Oligohidramnios

• Sıkı kundaklama

• Eşlik eden ortopedik anomaliler (tortikollis, pes ekinovarus vb.)

Kalça USG’nin Önemi

Kalça ultrasonografisi;

• Radyasyon içermez

• Yenidoğan ve erken bebeklik döneminde güvenle uygulanabilir

• Fizik muayenenin yetersiz kaldığı olgularda tanı sağlar

• Erken tanı sayesinde cerrahi dışı, basit ve etkili tedavi imkânı sunar

• Geç tanının yol açabileceği kalıcı ortopedik sorunların önüne geçer

Kalça USG Ne Zaman Yapılmalıdır?

Kalça USG zamanlaması, yanlış pozitiflik ve gereksiz takipleri önlemek açısından büyük önem taşır.

• Rutin tarama için ideal zaman: 6–8. haftalar

• Risk faktörü olan veya muayenede şüpheli bulgusu bulunan bebeklerde: 4. haftadan sonra

• USG ile değerlendirilebilecek en uygun üst sınır: 3–4. ay

4–6. haftadan önce yapılan rutin USG’lerde fizyolojik immatürite daha sık görülmekte ve bu durum yanlış pozitif sonuçlara yol açabilmektedir.

4–6. aydan sonra femur başı ossifikasyonunun artması nedeniyle USG’nin tanısal değeri azalır ve değerlendirmede direkt pelvis grafisi tercih edilir.

Kalça USG Nasıl Yapılır?

• Bebek yan yatırılarak değerlendirilir

• Graf yöntemi kullanılarak alfa ve beta açıları ölçülür

• İşlem ağrısızdır ve genellikle birkaç dakika sürer

• Sedasyon veya özel bir hazırlık gerektirmez

Graf Sınıflaması (Özet)

• Tip 1: Normal kalça

• Tip 2: Gelişimi gecikmiş kalça (izlem veya konservatif yaklaşım)

• Tip 3–4: Displazik veya çıkık kalça (aktif tedavi gerektirir)

Erken Tanının Önemi

Yaşamın ilk aylarında tanı konulan GKD olgularının büyük bir kısmı:

• Pavlik bandajı gibi basit yöntemlerle

• Cerrahiye gerek kalmadan

• Yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir

Geç tanı durumunda ise alçı, cerrahi girişimler ve uzun süreli takip gerekebilir.

Ailelere Öneriler

• Kalça USG taraması ihmal edilmemelidir

• Gereksiz erken çekimlerden kaçınılmalıdır

• Sıkı kundaklama önerilmemelidir

• USG sonuçları mutlaka çocuk sağlığı ve hastalıkları veya ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir

Sonuç

Kalça ultrasonografisi, gelişimsel kalça displazisinin erken tanısında vazgeçilmez bir yöntemdir. Doğru zamanda ve uygun teknikle yapılan tarama, çocukların yaşam boyu karşılaşabileceği ciddi ortopedik sorunları önleyebilir. Bu nedenle kalça USG, bebeklik döneminin önemli tarama yöntemlerinden biri olarak ele alınmalıdır.

Uzm. Dr. Cemalettin GÜNEŞ
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Nev Ataevler Hastanesi