Erken Olgunlaşan Çocuklar

ERKEN OLGUNLAŞAN ÇOCUKLAR

Şimdi sizlere, belki yaptığının biraz farkında olsa da içinde bulunduğu şartlar gereği ve hatta belki de önceki kuşaklardan taşıdığı aktarımlara bağlı olarak başka türlü davranamayan, anne baba tutumlarından bahsetmek istiyorum.

• Diyelim ki eşi ölmüş veya terkedilmiş, belki de diğer çocuğu vefat etmiş bir ebeveyn; kilitlenmiş bir yas yaşıyor. Bu kaybın verdiği acıyı, kederi, aşamıyor. Öyle ki öz bakımını bile yerine getiremeyecek kadar depresyonda; onları ne kadar sevse de çocuğuna/çocuklarına gereken ilgiyi gösteremiyor. Çocuklar ise iki kere kayıp duygusu yaşıyorlar. Hem ebeveynlerinden biri ya da bir kardeşi (veya bir başka yakını) kaybetmenin kederi, hem de kendileri ile kalan ebeveynin duygusal ihmali. Webb ve Musello’ya göre değersizlik hissi ile büyüyen bu çocuklar, yetişkinlikte depresif eğilim gösterebilir ya da hayatlarını kontrol etme sorunu yaşayabilirler.
• Bir başkası eşinden gördüğü şiddet karşısında, çocuklarının (diğer ebeveynine karşı) kendi tarafında olmalarını bekliyor. Eşiyle ilişkisinin içine çocuklarını çekerek, bir üçgen yaratıyor. Onlara sığınıyor ve kendi anne babasının yerine koyuyor. Sorunlarını çözmek için kendisi yetişkin tutumu sergilemek yerine, hep mağdur, hep kurban olmayı tercih ediyor. Çocuk ise, aniden bir yetişkine çevriliyor. Kardeşlerinin, hatta ebeveyninin ebeveyni oluyor. Bu şekilde çocukluğunun yok olması, onu asi bir yetişkin yapabilir. Ya da ne hissettiği ve ne istediği konusunda farkındalığı olmayan, aşırı sorumluluk sahibi bir yetişkine dönüştürebilir.
• Evde hasta ya da bakıma muhtaç biri (ebeveynlerden biri, diğer çocuk ya da ebeveynlerin kendi anne babaları) olduğu durumlarda, sağlıklı çocuğun bir an önce büyüyüp, yaşından önce olgunlaşması ve sorumluluk alması beklenir. Olgun davranışlarından ötürü çocuk taktir edilir. Ailesinin, kendisinden beklentisi sorun çıkarmamak olunca; çocuk kendi duygu ve ihtiyaçlarının olmasından ötürü suçluluk duyar. Zamanla bu duygu ve ihtiyaçlarını önemsememeyi öğrenir.
• Belki internet, belki alkol ya da başka bir bağımlılığı olan anne ya da babalar. İki farklı ebeveyn tavrı sergileyebilirler. Normal zamanlarda anlayışlı, müşfik, destekleyen bir ebeveynken; bağımlılıklarına saplandıkları zamanlarda ebeveynliklerini unutarak, çocuğunu utandıran, onunla ilgilenmeyen ve hatta şiddet uygulayan bambaşka bir insana dönüşebilirler. Bu ebeveynlerin çocukları, yetişkinlikte gergin, endişeli ve içten içe güvensizlik hissedebilirler.

Yukarıda sayılan dört durumda da çocuklar erken olgunlaşmak zorunda kalırlar. Bir yetişkin sorumluluğu içeren tavırları, çevreden olumlu destek görür. Duygusal ihtiyaçları görülmez ya da görmezden gelinir. Böyle bir ortamda büyüyen çocuğun aldığı duygusal yaralar fark edilmez. Çünkü kendisi bile duygularını yok saymayı seçmiş, onları çoktan bilinç dışındaki “çöplüğüne” yollamıştır.

KAYNAK: Jonice Webb, Christine Musello. 2014. “Çocuklukta İhmalin İzi. Boşluk Hissi”. 11. Basım. İstanbul