Nörobilişsel Bozuklukların Klinik Psikoloji Tablosu – Uzm. Kl. Psk. Ubeydullah Yıldız
Nörobilişsel Bozuklukların Klinik Psikoloji Tablosu
Açıklama
Nörobilişsel bozukluklar, kişinin hafıza, dikkat, dil ve problem çözme gibi bilişsel işlevlerinde bozulmalarla karakterize edilen ruhsal durumlardır. Genellikle yaşlılıkla birlikte görülse de her yaşta ortaya çıkabilmektedir. Demans ve Alzheimer hastalığı bu grupta en sık bilinen bozukluklardır. Nörobilişsel bozukluklar bireyin günlük yaşamını, bağımsızlığını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebilmektedir.
Belirtiler
Kişi yakın geçmişe dair olayları hatırlamakta zorlanmaktadır.
Kişi dikkatini toplamakta ve sürdürebilmekte güçlük yaşamaktadır.
Kişi dil becerilerinde bozulmalar göstermektedir.
Kişi plan yapma, karar verme ve problem çözmede zorluk yaşamaktadır.
Nedenleri
Nörobilişsel bozuklukların nedenleri biyolojik, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkmaktadır. Alzheimer hastalığı gibi bazı tablolar genetik yatkınlıkla ilişkilidir. Beyin damar hastalıkları, kafa travmaları, enfeksiyonlar ve madde kullanımı da risk faktörleri arasında yer almaktadır. Yaşlanma süreci de bilişsel işlevlerde zayıflamaya katkıda bulunmaktadır.
Başa Çıkma Yöntemleri
Psikiyatrik ve Nörolojik Değerlendirme
Nörobilişsel bozukluklarda erken tanı ve tıbbi takip önemlidir. Psikiyatrist ve nörolog değerlendirmeleri tedavi sürecinin temelini oluşturur.
Psikoterapi ve Destekleyici Müdahaleler
Kısa süreli bilişsel terapi ve uzun süreli dinamik terapi destekleyici olarak kullanılabilmektedir. Ayrıca hatırlama teknikleri, hafıza egzersizleri ve psikososyal destek bireyin yaşam kalitesini artırmaktadır.
Ek Destekleyici Yöntemler
Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sosyal aktivitelere katılım ve aile desteği, sürecin daha sağlıklı yönetilmesine katkıda bulunmaktadır.
DSM-5’e Göre Nörobilişsel Bozukluklar
Deliryum
Kısa sürede gelişen bilinç bulanıklığı ve dikkat bozukluğu ile karakterizedir.
Ani başlayan yönelim bozukluğu
Dikkati toplamada güçlük
Majör Nörobilişsel Bozukluk (Demans)
Bilişsel işlevlerde belirgin ve ilerleyici kayıplar yaşanmaktadır.
Hafıza kaybı
Günlük yaşamda bağımsızlığın kaybı
Hafif Nörobilişsel Bozukluk
Kognitif işlevlerde hafif kayıplar vardır ancak bağımsız yaşam kısmen sürdürülebilmektedir.
Hafif unutkanlık
Karmaşık görevlerde zorlanma
Alzheimer Hastalığı ile İlişkili Nörobilişsel Bozukluk
Demansın en yaygın tipidir. Bellek ve öğrenme süreçlerinde ilerleyici bozulmalarla seyreder.
Yakın bellek kaybı
Zamanla artan bilişsel gerileme
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Unutkanlık günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa, kişi karar vermede ve işlerini yürütmede zorlanıyorsa, davranış ve kişilik değişiklikleri ortaya çıkıyorsa profesyonel yardım almak gereklidir. Psikiyatri, nöroloji ve psikoterapi desteği sürecin yönetiminde önemlidir.
Nörobilişsel bozukluklar, bireyin yaşam kalitesini ve bağımsızlığını doğrudan etkileyen ciddi durumlardır. Ancak psikiyatri, nöroloji ve psikoterapi desteğiyle belirtiler yönetilebilir, bireyin yaşamı daha işlevsel hale getirilebilir. Erken tanı ve düzenli destekle ilerleme sağlamak mümkündür. Esenlikle kendi yolunuzu bulma dileğiyle…
Klinik Psikolog Ubeydullah Yıldız
