Astım Ataklarını Azaltmak İçin Evde ve Okulda Uygulanabilir Stratejiler
Astım Ataklarını Tetikleyen Faktörleri Tanımak
Astım atakları çoğu zaman belirli tetikleyicilerle ortaya çıkar. En sık karşılaşılan tetikleyiciler
arasında ev tozu akarları, sigara dumanı, hava kirliliği, keskin kokular, üst solunum yolu
enfeksiyonları, polenler, hayvan tüyleri ve yoğun fiziksel efor yer alır. Her çocukta tetikleyiciler
farklı olabilir; bu nedenle çocuğa özgü faktörlerin belirlenmesi önemlidir.
Ev Ortamında Alınabilecek Önlemler
Ev, astımlı çocuk için güvenli bir alan hâline getirilmelidir. Bunun için küçük ama etkili
düzenlemeler büyük fark yaratabilir.
Sigara dumanından tamamen uzak durulmalıdır. Pasif içicilik, astım ataklarını
artıran en önemli risk faktörlerinden biridir.
Ev tozu akarlarına karşı önlem alınmalıdır. Yatak odasında halı, kalın perde ve
pelüş oyuncakların azaltılması; yatak ve yastıkların düzenli yıkanması faydalıdır.
Evin düzenli havalandırılması sağlanmalıdır, ancak yoğun hava kirliliğinin olduğu
saatlerde pencereler kapalı tutulmalıdır.
Keskin kokulu temizlik ürünleri ve oda spreylerinden kaçınılmalıdır.
Evcil hayvan varsa, çocuğun yatak odasına girmemesi ve temas sonrası el hijyenine
dikkat edilmesi önemlidir.
Enfeksiyonlardan Korunma
Üst solunum yolu enfeksiyonları, astım ataklarının en sık nedenlerinden biridir. El hijyeninin
kazandırılması, hasta kişilerle yakın temastan kaçınılması ve aşı takibinin düzenli yapılması
atak sıklığını azaltabilir. Hastalık dönemlerinde astım belirtileri daha yakından izlenmelidir.
Okul Ortamında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Astımlı çocuklar için okul ortamı da güvenli ve destekleyici olmalıdır. Bunun için aile, okul ve
hekim arasında iş birliği büyük önem taşır.
Öğretmenler ve okul yönetimi çocuğun astımı hakkında bilgilendirilmelidir.
Gerekli durumlarda çocuğun acil durum ilaçlarına erişimi sağlanmalıdır.
Spor ve fiziksel aktiviteler tamamen kısıtlanmamalı; ancak çocuğun kapasitesine göre
düzenlenmelidir.
Tozlu, küflü ya da yoğun kokulu ortamlardan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
İlaç Kullanımında Düzen ve Doğru Teknik
Astım tedavisinde düzenli kullanılan koruyucu ilaçlar, atakların sıklığını ve şiddetini azaltır.
İlaçların doğru teknikle kullanılması en az ilacın kendisi kadar önemlidir. Bu nedenle inhaler
kullanımının aile ve çocuk tarafından doğru şekilde öğrenilmesi gerekir. İlaçlar yalnızca
şikâyet olduğunda değil, hekimin önerdiği şekilde düzenli kullanılmalıdır.
Fiziksel Aktivite ve Astım
Astımlı çocukların spor yapması yasak değildir. Aksine, uygun şekilde yapılan fiziksel
aktiviteler solunum kapasitesini artırabilir. Ancak egzersiz öncesi ısınma yapılması, soğuk ve
kirli havada yoğun efordan kaçınılması önemlidir. Egzersizle tetiklenen belirtiler varsa, hekim
önerileri doğrultusunda önlem alınmalıdır.
Ailelerin Sık Yaptığı Hatalar
Astım belirtileri azaldığında tedavinin kendi kendine kesilmesi, atak riskini artırabilir. Benzer
şekilde, yalnızca atak sırasında ilaç kullanmak uzun vadede yeterli kontrol sağlamaz. Astım,
süreklilik gerektiren bir izlem sürecidir.
Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?
Öksürük, hırıltı veya nefes darlığı sıklaşıyorsa; gece uykudan uyandıran solunum şikâyetleri
varsa; ilaçlara rağmen belirtiler kontrol altına alınamıyorsa mutlaka değerlendirme gerekir.
Erken müdahale, atakların ağırlaşmasını önler.
Sonuç
Astım ataklarını azaltmak, yalnızca ilaç tedavisine değil; evde ve okulda alınan günlük
önlemlere bağlıdır. Tetikleyicilerin azaltılması, düzenli izlem ve doğru tedavi yaklaşımı ile
astımlı çocuklar günlük yaşamlarını aktif ve sağlıklı bir şekilde sürdürebilir.
